Tijdens en na de behandeling van kanker kan het lichaam te maken krijgen met verlies van spiermassa en spierkracht. Minder bewegen, vermoeidheid, verminderde eetlust en de medische behandeling zelf kunnen hier allemaal een rol in spelen.
Juist in deze periode zijn voldoende beweging, krachttraining en goede voeding belangrijk. Maar hoeveel eiwitten heb je eigenlijk nodig? En hoe combineer je voeding met krachttraining?
Oncologiefysiotherapeut Eline en diëtist Evi, beiden aangesloten bij Oncozorg Deurne, leggen het uit.
Is krachttraining belangrijk?
Als gevolg van kanker en de behandeling ervan kan spiermassa verloren gaan. Krachttraining helpt om spieren weer sterker te maken en spiermassa zoveel mogelijk te behouden of opnieuw op te bouwen.
Tijdens krachttraining worden de spieren belast. Het lichaam reageert hierop door tijdens het herstel de spiervezels te herstellen en sterker te maken. Daarvoor heeft het lichaam niet alleen een trainingsprikkel nodig, maar ook voldoende rust, slaap, energie en eiwitten.
Afhankelijk van de persoonlijke situatie kan het advies zijn om ongeveer 2 tot 3 keer per week krachttraining te doen. Daarbij is voldoende hersteltijd tussen trainingen van dezelfde spiergroepen belangrijk.
Welke oefeningen en trainingsintensiteit geschikt zijn, verschilt per persoon en is onder andere afhankelijk van de behandeling, belastbaarheid, eventuele bijwerkingen en het uitgangsniveau.
Eiwitten zijn de bouwstenen van onze spieren
Eiwitten spelen een belangrijke rol bij het onderhoud en herstel van spieren. Wanneer je werkt aan het behouden of opbouwen van spiermassa, is het daarom belangrijk om voldoende eiwitten binnen te krijgen.
Bij mensen met kanker kan de eiwitbehoefte hoger liggen dan normaal. Als praktische richtlijn wordt regelmatig uitgegaan van ongeveer 1,2 tot 1,5 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag, afhankelijk van de individuele situatie.
Iemand van 80 kilogram komt bij deze richtlijn bijvoorbeeld uit op ongeveer:
1,2 × 80 = 96 gram eiwit per dag
1,5 × 80 = 120 gram eiwit per dag
Dit blijft maatwerk. De benodigde hoeveelheid kan veranderen door bijvoorbeeld gewichtsverlies, verminderde eetlust, de soort behandeling, lichamelijke activiteit of andere medische factoren. Bespreek daarom met je behandelend oncologiefysiotherapeut of diëtist wat voor jou passend is.
Welke voedingsmiddelen bevatten veel eiwitten?
Eiwitten zitten zowel in dierlijke als plantaardige producten. Goede bronnen zijn bijvoorbeeld zuivelproducten, kaas, eieren, vlees, vis, peulvruchten, soja, tofu, tempeh, noten en pinda’s.
Een aantal praktische voorbeelden:
- 200 ml halfvolle melk: ongeveer 7-10 gram eiwit
- 200 gram kwark: ongeveer 18 gram
- 200 gram Skyr: ongeveer 20 gram
- 1 ei: ongeveer 6 gram
- 25 gram ongezouten noten: ongeveer 5 gram
- 20 gram kaas: ongeveer 4-5 gram
- 100 gram kikkererwten: ongeveer 7-8 gram
- 100 gram tofu: ongeveer 14 gram
- 100 gram tempeh: ongeveer 19 gram
- 100 gram kipfilet: ongeveer 25 gram
De exacte hoeveelheid verschilt per merk en product. Kijk daarom altijd op het etiket wanneer je nauwkeurig wilt bijhouden hoeveel eiwitten je binnenkrijgt.
Verdeel eiwitten over de dag
Niet alleen de totale hoeveelheid eiwit is belangrijk. Het is ook verstandig om eiwitrijke voeding over verschillende eetmomenten gedurende de dag te verdelen.
Denk bijvoorbeeld aan eiwitten bij het ontbijt, de lunch en het avondeten en eventueel bij één of meerdere tussendoortjes. Rondom krachttraining kan een eiwitrijk eetmoment helpen om het herstel van de spieren te ondersteunen.
Ook een eiwitrijk eetmoment later op de dag kan passen binnen een voedingspatroon dat gericht is op spierbehoud en spieropbouw.
Wat hierin optimaal is, hangt af van onder andere je totale eiwitbehoefte, eetlust, gewicht en trainingsbelasting.
Voeding en training horen bij elkaar
Alleen extra eiwitten eten is niet voldoende om spiermassa op te bouwen. De combinatie is belangrijk:
krachttraining geeft de prikkel → eiwitten leveren bouwstoffen → rust en slaap geven het lichaam gelegenheid om te herstellen.
Daarnaast moet het lichaam voldoende energie binnenkrijgen. Wanneer iemand structureel te weinig calorieën eet, kan het moeilijker worden om spiermassa te behouden of op te bouwen, zelfs wanneer de eiwitinname voldoende lijkt.
Daarom kijken we binnen de oncologische zorg niet alleen naar hoeveel iemand beweegt of hoeveel eiwitten iemand eet, maar juist naar het totaalplaatje.
Hoeveel eiwitten krijg jij eigenlijk binnen?
Het kan nuttig zijn om een aantal dagen bij te houden wat je eet en drinkt. Noteer per eetmoment het product, de hoeveelheid en het aantal gram eiwit.
Hiervoor kun je bijvoorbeeld ook Mijn Eetmeter van het Voedingscentrum gebruiken. Zo ontstaat snel een beter beeld van je dagelijkse eiwitinname.
Persoonlijk advies bij Oncozorg Deurne
Kanker en de behandeling ervan hebben bij iedereen een andere invloed op conditie, spierkracht, gewicht en voedingsbehoefte. Daarom bestaat er geen voedings- of trainingsadvies dat voor iedereen hetzelfde is.
Binnen Oncozorg Deurne werken verschillende zorgprofessionals samen om mensen tijdens en na kanker zo goed mogelijk te begeleiden.
Deze informatie over eiwitinname en krachttraining is gezamenlijk uitgewerkt door Eline, oncologiefysiotherapeut, en Evi, diëtist. Vanuit hun eigen expertise kijken zij naar twee onderdelen die nauw met elkaar verbonden zijn: bewegen en voeding.
Heb je te maken met verlies van spierkracht of spiermassa, lukt het niet om voldoende te eten of wil je weten welke krachttraining en hoeveelheid eiwitten bij jouw situatie passen? Bespreek dit dan met je oncologiefysiotherapeut en/of diëtist.
Samen kan er een plan worden gemaakt dat aansluit bij jouw behandeling, belastbaarheid en persoonlijke doelen.